Κυριακή, Οκτώβριος 17, 2021
logo
Όπου τρυπώνει, ξετρυπώνει...

 

Τρίτη, 22 Ιουνίου 2021 17:51

Διαμόρφωση κοινής γνώμης & χειραγώγηση Κύριο

Γράφτηκε από 
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)

Κοινή Γνώμη & Προπαγάνδα

•Η έννοια της «κοινής γνώμης» αφορά την ευρέως επικρατούσα άποψη μιας κοινωνίας για κάποιο θέμα, άποψη η οποία δεν είναι απαραίτητο να συμπίπτει με αυτή της προσωπικής άποψης του καθένα για το θέμα αυτό.

•Η έννοια της προπαγάνδας αφορά την προσπάθεια των ΜΜΕ να χειραγωγήσουν τα γεγονότα και να διαμορφώσουν στο κοινό μια «κοινή γνώμη» γιαυτά...–να τα παρουσιάσουν δηλαδή τα γεγονότα με ένα τρόπο που να ευνοεί τις προθέσεις της εκάστοτε πολιτικής εξουσίας.

Α. Κοινή γνώμη

Κοινή γνώμη είναι η ιδέα που σιωπηρά αποδέχονται ή εκφράζουν κατά πλειοψηφία τα μέλη μιας κοινότητας- τοπικής, εθνικής, διεθνούς- για θέματα κοινού ενδιαφέροντος. Ο όρος <<κοινή γνώμη>> μεταφράστηκε τα τέλη του 18ου αιώνα από τον αντίστοιχο γαλλικό όρο: δημόσια γνώμη. Η κοινή γνώμη ήταν δηλαδή <<η συμφωνία των πολλών ή τουλάχιστον του μεγαλύτερου μέρους των πολιτών ενός κράτους, σε απόψεις που ο καθένας έχει διαμορφώσει μόνος του σύμφωνα με τις εμπειρίες του και τον προσωπικό του προβληματισμό>>.

Παράγοντες που επηρεάζουν και διαμορφώνουν την κοινή γνώμη

  • Με δεδομένο ότι η κοινή γνώμη αποτελεί υπολογίσιμη δύναμη, με τα μέσα που διαθέτουν θέλουν να κερδίσουν την εύνοιά της, να την προσεταιριστούν ή να εξουδετερώσουν τις αντιδράσεις της οι κοινωνικοί και πολιτικοί παράγοντες (κυβέρνηση, αντιπολίτευση, μαζικές οργανώσεις).
  • Τα ΜΜΕ με το σχολιασμό και την ερμηνεία που δίνουν στα γεγονότα εκφράζουν, προδιαθέτουν και κατευθύνουν την τεράστια δύναμη της κοινής γνώμης.
  • Οι παραδοσιακές αρχές, τα έθιμα και οι κοινωνικές δοξασίες που λειτουργούν ως κριτήριο για να επικροτούν ή να απορρίπτουν μία πράξη ή μία ιδέα.
  • Η παιδεία είναι το μορφωτικό επίπεδο των προσώπων αλλά και των κοινωνικών γενικότερα
  • Το πολίτευμα, επειδή διαμορφώνει τις ιδιαίτερες συνθήκες στις οποίες σχηματίζεται και εκφράζεται η κοινή γνώμη.
  • Τα ηγετικά πρόσωπα, με το κύρος που διαθέτουν και την απήχηση που έχουν στο κοινό οι απόψεις τους.
  • Και το συμφέρον, το ατομικό και το κοινό, επειδή καθορίζει τις προθέσεις και τη συμπεριφορά των ανθρώπων.

Η συμβολή της στην πολιτική και κοινωνική ζωή
Θετική

  • Τον ενθαρρύνει και τον επαινεί για ενέργειες που εξυπηρετούν το κοινό λαό.
  • Είναι σεβαστός και υπολογίσιμος παράγοντας δημοκρατίας (π.χ. δημοσκοπήσεις).
  • Λειτουργεί ως ένα είδος κοινωνικού ελέγχου της εξουσίας. Η κοινή γνώμη είναι εκδήλωση του ενδιαφέροντος του πολίτη για τις κοινές υποθέσεις και ενεργός παρέμβασή του στην διαμόρφωσή τους.
  • Διαμορφώνει και ενισχύει τη συλλογική συνείδηση.

Αρνητική

  • Από αδυναμία την κατακρίνει, τη διαβάλλει και εναντιώνεται σ’αυτήν.
  • <<Πολιτικό κόστος>>- δυσαρέσκεια της κοινής γνώμης, μπορεί να οδηγήσει στην κολακεία της, στη δημαγωγία και στο λαϊκισμό, καταστρεπτικά για ένα λαό.

Ποια πρέπει να είναι η στάση του ατόμου απέναντι στην κοινή γνώμη

Η αλληλεπίδραση ατόμου και κοινής γνώμης μπορεί να οδηγήσει σε ευνοϊκά ή δυσμενή για το άτομο αποτελέσματα. Όταν το άτομο συμφωνεί με την κοινή γνώμη, αισθάνεται τη βεβαιότητα, τη σιγουριά που προσφέρει η ομοφωνία με τους πολλούς. Όταν όμως οι προσωπικές απόψεις βρίσκονται σε διάσταση με την κοινή γνώμη, τότε το άτομο, ακόμα κι αν έχει δίκιο, εκτίθεται σε επικρίσεις, χλευασμούς, απομόνωση και διάφορες δοκιμασίες.
Υπάρχει ακόμη ο κίνδυνος απώλειας της προσωπικής του βούλησης και κρίσης, απώλειας δηλαδή της ελευθερίας σκέψης και έκφρασης. Γι’ αυτό δεν πρέπει να συμπλέει άκριτα το άτομο με την κοινή γνώμη, αλλά να τηρεί κριτική στάση απέναντί της.

Β. Χειραγώγηση
Η χειραγώγηση είναι άποψη της αλήθειας η οποία εξυπηρετεί κάποιον σε συγκεκριμένη στιγμή και σε συγκεκριμένη κατάσταση. Η λέξη «χειραγώγηση» έχει λατινική προέλευση, είναι σύνθετη και κάποια στιγμή στην ιστορική διαδρομή της, έλαβε την έννοια του χειρισμού και της καθοδήγησης πραγμάτων και ανθρώπων για την επίτευξη ενός κοινού στόχου και είναι ορατή στα ΜΜΕ «σχεδόν σε κάθε βήμα». Είναι επινοημένη, συστηματική και ελεγκτική ενέργεια ή σύνολο ενεργειών με τη βοήθεια των οποίων ο χειραγωγός, χρησιμοποιώντας συμβολικά μέσα σε ευνοϊκές ψυχο-κοινωνικές συνθήκες γι αυτόν, επιχειρεί να μεταδώσει σε μεγάλο αριθμό ανθρώπων μέσω των ΜΜΕ συγκεκριμένα μηνύματα, με σκοπό να επιδράσει στη βεβαιότητα, στις απόψεις και τη συμπεριφορά τους, έτσι ώστε για θέματα για τα οποία δεν υπάρχει γενική συμφωνία και τα οποία είναι ζωτικής σημασίας γι αυτούς, να κατευθυνθούν προς τις πεποιθήσεις, τις απόψεις και τις αξίες του χειραγωγού, χωρίς να έχουν συνείδηση αυτού.Για τον Breton , με τη χειραγώγηση <<επιθυμείται η βίαιη εισχώρηση στο πνεύμα κάποιου ώστε να το παραγεμίσει με κάποια ιδέα ή συμπεριφορά και ο άνθρωπος να μην έχει επίγνωση του εξαναγκασμού κι εδώ ακριβώς βρίσκεται η ουσιαστική επιθετικότητά της>>.

Τα ΜΜΕ δεν πληροφορούν αλλά υποβάλλουν τον πολίτη σε καθημερινή εντατική πλύση εγκεφάλου, με αποτέλεσμα να μην αφήνουν κανένα περιθώριο, για να αποφασίσει ο ίδιος τι θα κάνει, υπαγορεύοντας τις αποφάσεις του. Μα αυτή την πλύση εγκεφάλου υποβάλλεται στον πολίτη της σημερινής κοινωνίας της παρακμής πώς θα ζήσει, πως θα ντυθεί, τι προϊόντα της σύγχρονης τεχνολογίας θα αγοράσει κ.λπ. Ο κίνδυνος και για τις δημοκρατικές ελευθερίες είναι καταλυτικός από τη στιγμή που τα μέσα με τα οποία διαφημίζονται τα προϊόντα της βιομηχανικής κοινωνίας, χρησιμοποιούνται και στην πολιτική. Στον τομέα αυτό η επίδραση των μαζικών μέσων ενημέρωσης παίρνει καθαρά ψυχοδιαστρεπτικές διαστάσεις. Όταν με πλύση εγκεφάλου προωθούνται πολιτικές ιδέες και πολιτικά συνθήματα, τότε δεν υπάρχει ελευθερία, δεν υπάρχει δημοκρατία, αλλά παρωδία και των δύο.

 

Δεύτερο μέρος’ Προπαγάνδα:

H προσπάθεια των ανθρώπων να επιβάλλουν την θέλησή τους και να αποκτήσουν εξουσία τους οδήγησε όχι μόνο σε βίαιες και αιματηρές συγκρούσεις, αλλά και σε επινόηση τρόπων και μεθόδων που κάμπτουν και εξουδετερώνουν τις αντιστάσεις όσων δεν συναινούν ή εναντιώνονται σε αυτή την προσπάθειά τους. Μία από αυτές τις μεθόδους είναι και η προπαγάνδα.

Ο όρος προπαγάνδα σημαίνει τις τεχνικές και τις μεθόδους με τις οποίες επηρεάζονται ή ελέγχονται οι στάσεις, οι γνώμες και η συμπεριφορά των ανθρώπων με τη χρήση λέξεων και άλλων συμβόλων. Αυτή η προσπάθεια να επηρεαστεί κάποιος αριθμός ή ένα σύνολο ανθρώπων είναι σκόπιμη, δεδομένου ότι μια κατάσταση, ένα γεγονός, μια ιδέα εμφανίζεται και προβάλλεται κατάλληλα διαμορφωμένη, ώστε να επηρεάσει τις προθέσεις και τη δράση τους σύμφωνα με τις επιδιώξεις του προπαγανδιστή.

Η προπαγάνδα εμφανίζεται συνήθως ως:

  • Διαφώτιση της κοινής γνώμης,
  • Διαφημιστικό μήνυμα,
  • Σύνθημα,
  • Προβαλλόμενη πολιτιστική αξία,
  • Προβαλλόμενο πρόσωπο,
  • Ελεγχόμενη πληροφορία και γνώση,

Που οφείλεται η αποτελεσματικότητα της προπαγάνδας
§ Η προπαγάνδα επωφελείται από ορισμένες επιστημονικές ανακαλύψεις,
§ Είναι προϊόν επιστημονικής μελέτης των προδιαθέσεων, των αναγκών και της συμπεριφοράς του κοινού,
§ Εκμεταλλεύεται πορίσματα της ψυχολογίας και κανόνες της αισθητικής,
§ Βασίζεται σε συνήθειες, αντιλήψεις, προτιμήσεις, αξίες, παιδεία,
§ Καπηλεύεται αξίες όπως για παράδειγμα δημοκρατία, ελευθερία, πατρίδα, ειρήνη κ.λπ.
§ Εκμεταλλεύεται τις δυνατότητες που προσφέρουν τα σύγχρονα ΜΜΕ,
§ Αλλοιώνει το νόημα των λέξεων.

Η έννοια της προπαγάνδας, οι μορφές και οι εφαρμογές της έχουν αποτελέσει αντικείμενο ενδελεχούς μελέτης τόσο σε θεωρητικό, όσο και σε ερευνητικό επίπεδο σε μέσα επικοινωνίας όπως οι εφημερίδες και τα περιοδικά, το ραδιόφωνο και η τηλεόραση. Έχοντας σαν αφετηρία το θεωρητικό αυτό υπόβαθρο, η εργασία μας αποσκοπεί στο να μελετήσει την προπαγάνδα όπως αυτή εκδηλώνεται στο υστερο-νεωτερικό πληροφοριακό περιβάλλον του διαδικτύου. Ενός υπερ-μέσου (όπως έχει χαρακτηριστεί από πολλούς) που συνδυάζει, τόσο διαφορετικούς τρόπους επικοινωνίας (και λόγου), όσο και διαφορετική δομή και τρόπο λειτουργίας που επηρεάζει τον τρόπο κυκλοφορίας και διανομής της πληροφορίας (άρα και της προπαγάνδας). Η «εξαφάνιση» της διάκρισης μεταξύ πομπού και δέκτη που ισχύει στα «παραδοσιακά» μέσα (έντυπα και ηλεκτρονικά), και η εισαγωγή των εννοιών της αμφίδρομης επικοινωνίας και της αλληλεπίδρασης, καθιστά το διαδίκτυο ιδανικό χώρο διάδοσης προπαγανδιστικών μηνυμάτων, με κοινωνικές, πολιτικές και οικονομικές προεκτάσεις. Μέσα σε αυτό το επικοινωνιακό περιβάλλον αναζητούνται τα χαρακτηριστικά του προπαγανδιστικού λόγου, προκειμένου να διαπιστωθεί αν αυτά έχουν μεταβληθεί σε σχέση με τις πιο «παραδοσιακές» του εφαρμογές, οι τρόποι εκδήλωσής του, ενώ θα γίνει και μια προσπάθεια να αξιολογηθεί και η αποτελεσματικότητά του.

Αν και η προπαγάνδα αντιμετωπίζεται στις μέρες μας από ορισμένες ακαδημαϊκές θεωρήσεις υποτιμητικά ή και αρνητικά, εντούτοις συνιστά μια στρατηγική παράμετρο, τόσο στην πολιτική επικοινωνία, όσο και στη διαφήμιση ή σε άλλες χρήσεις των ΜΜΕ. Η εν λόγω παράμετρος της επικοινωνίας αναδεικνύεται σε σημαντική, ιδιαίτερα σε περιόδους ανταγωνισμών, αστάθειας, διακινδύνευσης, συγκρούσεων κ.λπ., όπου το ζητούμενο είναι η αλλαγή των στάσεων και αντιλήψεων των ακροατηρίων, καθώς και η αντίστοιχη προσαρμογή της συμπεριφοράς τους. Ωστόσο το ζητούμενο είναι να κατανοήσουμε όλοι μας τις χρήσεις κατά την ιστορική διαδρομή, το χαρακτήρα, τις μορφές και τις λειτουργίες της προπαγάνδας και γενικότερα τουπροπαγανδιστικού λόγου. Η ανάλυση αυτών των ζητημάτων εξειδικεύεται σε σχέση με το σύγχρονο πολιτικό, οικονομικό και κοινωνικό περιβάλλον, και πιο συγκεκριμένα σε σχέση με τα σύγχρονα ΜΜΕ. Τα σύγχρονα ΜΜΕ αναλύονται όχι μόνο ως αγωγοί προπαγανδιστικών πρακτικών, αλλά και ως παράγοντες που συμβάλλουν στη ριζική αναμόρφωση της προπαγάνδας, και στην ανάδυση αυτού που αποκαλείται «νέα προπαγάνδα».

Διαβάστηκε 73 φορές Τελευταία τροποποίηση στις Τρίτη, 22 Ιουνίου 2021 18:23

Άλλες Ειδήσεις